You are currently browsing the category archive for the ‘Lol yn ei le’ category.

DYB.php‘Mae’n amhosibl i mi,’ meddai Aled Jones Williams yn ei gyflwyniad ‘Anghredu’ i’r gyfrol Duw Yw’r Broblem (Carreg Gwalch, £8), ‘fod yn anffyddiwr. Fel y mae’n amhosibl i mi beidio â siarad Cymraeg.’

Mewn ymateb i’r datganiad yma o’r llyfr y mae’r prifardd a’r dramodydd wedi ei ysgrifennu gyda Cynog Dafis, dywedais wrtho yn ngŵyl Bedwen Lyfrau ychydig wythnosau’n ôl, ‘Byddai’n amhosibl i ti siarad Cymraeg pe bai ti’n fud.’

Fy mhwynt oedd nad bod yn anffyddiwr yn amhosibl i Aled Jones Williams. Dangoswyd nad oedd hi’n amhosibl iddo beidio â siarad Cymraeg, felly, o reswm, nid oedd hi’n amhosibl iddo beidio credu mewn duwiau.

Mewn gwirionedd, wrth ddarllen Duw Yw’r Broblem, gellir taeru bod Cynog Dafis ac Aled Jones Williams yn anffyddwyr yn barod – bron.

Mae Dafis yn datgan ‘nad oes unrhyw reswm i gredu bod y fath beth yn bod â’r Goruwchnaturiol’ ac mai ‘creadigaeth Dyn yw Duw’.

Mae’n dweud

mai’r cam cyntaf tuag at adfer hygrededd crefydd yw diosg y syniad o Dduw gorchuwchnaturiol yn llwyr ac yn gyfangwbl…

Darllen gweddill y cofnod hwn »

Dyn yn ymarfer Tai Chi

Dyn yn ymarfer y grefft o Tai Chi

PAN benderfynodd Y Parch David Rhodes, ficer Eglwys yr Holl Saint, Totley, ger Sheffield, wahardd pensiynwyr rhag ymarefer Tai Chi yn neuadd ei eglwys, doedd o ‘mond yn dilyn y Beibl. Mae’r Hollalluog yn reit glir ar gownt ddilynwyr “crefyddau” eraill: “LLADDWCH NHW!” (Exodus 22:20). Yn wir, mae’r Duw’n blwmp ac yn blaen ar y mater yma: os oes yna UN person mewn tref yn addoli “duw” arall, mae Duw yn gorchymyn bod yr dref i gyd yn cael ei dinistrio (Deut. 13: 12-18).

Druan ar Totley.

Mae Cristnogion rhesymol (a dwi’n siwr bod Mr. Rhodes yn un o’r rheini) yn bownd o ddweud nad ydi Duw mor ffyrnig y dyddiau yma. Ond mae hi’n bryder i mi ei fod wedi bod gyda’r ffashiwn dymer yn y gorffennol: mi lasa’n hawdd wylltio yn yr un modd eto. Ond ar y llaw arall, mae’r Beibl yn glir nad ydi Duw yn newid ei feddwl (Malachi 3:6): gwyliwch eich hunain, bensiynwyr, Tai Chi!

Mae hyn yn ddryslyd, wrth gwrs. Ydi Duw wedi newid, a bellach ddim yn debygol o falurio dinasoedd a lladd poblogaethau sy’n meiddio mynd yn groes iddo? Neu, fel y dywed Malachi, ydi Duw’r un peth, ac mae hi wedi darfod ar Totley? Anodd gwybod. Un peth sy’n sicr, mi roedd Duw ar un adeg yn Dduw ffyrnig a chreulon dros ben. Gobeithio ei fod wedi newid, ynte!

Mae’r eglwys wedi dennu llawer iawn o sylw at ei hun drwy wahardd criw Tai Chi Totley. Biti garw na benderfynodd Mr. Rhodes gefnogi ymdrechion y pensiynwyr i gadw’n heini. Mae Tai Chi, wedi’r cwbwl, yn ffordd wych i gadw’n ystwyth, ac yn ddigon ysgafn i’r henoed.

Ond ffitrwydd gwahanol oedd yn pryderu Mr. Rhodes a’r eglwys: ffitrwydd ysbrydol. Ond dwn i’m pa mor iach, mewn gwirionedd, ydi’r ffashiwn ffitrwydd efo Duw brwnt yn cynnal y dosbarthiadau.

"Meddyginiaeth" homeopathig

MAE aelodau seneddol wedi bod yn ymchwilio i mewn i homeopathi’r wythnos yma. Rhwng 2005 a 2008, mi wariodd y gwasanaeth iechyd £12m ar homeopathi – gwastraff arian, meddai nifer o wyddonwyr a doctoriaid, gan nad oes tystiolaeth i ddangos bod y stwnsh yma’n effeithiol.

Mae Boots yn gwerthu “meddyginiaeth” homeopathig, ac yn gwneud andros o elw drwy wneud hynny. Roedd Paul Bennett, cyfarwyddwr safonnau Boots yn ymddangos o flaen A.S. y pwyllgor gwyddoniaeth a thechnoleg fel rhan o’r ymchwiliad. Mae Boots wedi cael eu beirniadu am werthu “meddyginiaeth” fel hyn. Ond dal ar y silffoedd mae’r stwff.

Ac mi wyddwn ni pam.

Mi ddywedodd Mr Bennett wrth y pwyllgor nad oes ganddo ddim tystiolaeth bod homeopathi’n gweithio – ond be sy’n bwysig i Boots yw eu bod nhw’n gwerthu.

A dyna chi: rhywbeth sydd i fod yn gyflenwol, yn wrthyn i’r sefydliad meddygol, yn “naturiol” ac yn rhydd o gemegau, yn dibynnu, ar ddiwedd y dydd, ar yr hen ellyll hwnnw: Prynwriaeth. Difyr iawn.

Charles Darwin

CYHOEDDWYD “On The Origin Of Species” 150 mlynedd yn ôl i heddiw. Mi sgytiodd llyfr Charles Darwin y byd. Roedd ei ddamcaniaeth yn ddaeargryn drwy Gristnogaeth ar y pryd. Roedd pawb, radeg honno, yn credu mai yn oruchnaturiol y creuwyd y byd a popeth byw. Dangosodd Darwin bod yna esboniad arall, esboniad gwell – esboniad oedd yn dibynnu ar dystiolaeth yn hytrach na ffydd.

Mae nifer yn honni mai Theori Esblygiad Darwin yw un o’r darganfyddiad pwysicaf yng ngwyddoniaeth, darganfyddiad sy’n esbonio sut mae bywyd ar y ddaear wedi amrwyiaethu dros filiynau o flynyddoedd. Wrth gwrs, mae nifer fawr o Gristnogion wedi derbyn y theori. Ni ellir unigolyn gyda unrhyw resymeg a dealltwriaeth sylfaenol o wyddoniaeth ei gwrthod, i ddweud y gwir: mae’r dystiolaeth yn ddi-bendraw

Ond mae rhai, rheini i gyd yn grefyddwyr, yn honni mai syniad felltigedig yw Darwiniaeth – ac nid yn unig hynny: mae hi’n gelwydd hefyd meddai creadyddion. Mae’r bobol yma’n dal i gredu i’r bydysawd gael ei greu mewn chwe niwrnod gan Dduw, a hynny rhwng 6,000 a 10,000 o flynyddoedd yn ôl. Yn wir, mae theori Darwin hyd heddiw yn ddadleuol.

Mae gwyddonwyr, wrth gwrs, yn ei derbyn. Ddowch chi ond ar draws llond llaw o wyddonwyr sydd yn amau’r theori, ac yn dilyn athroniaeth “Intelligent Design”, sydd yn ddim mwy na creadaeth mewn dillad crand. Nid yw’r gwyddonwyr rheini, fel arfer, yn gweithio yn y meusydd penodol fel bioleg, swoleg, geoleg, paleontoleg.

Ond er bod gwyddoniaeth yn derbyn Darwiniaeth, mae’r cyhoedd, mewn ambell i wlad, yn fwy cyndyn. Mae dros 50% o Brydeinwyr yn dweud y dylid dysgu creadaeth ochor yn ochor efo esblygiad mewn gwersi gwyddoniaeth. Dwn i’m pa fath o wersi fyddan nhw: rhai byr, debyg, gan nad oes yna iot o dystiolaeth yn dangos bod Genesis 1 yn llythrennol gywir, fel y taerai’r creadyddion.

Mae rheswm a gwyddoniaeth yn brwydro’n ôl, ond mae hi’n mynd yn anodd ar sawl cownt. Mae llyfray gwych wedi eu cyhoeddi’n ddiweddar: “The Greatest Show On Earth” gan Richard Dawkins, ac “Why Evolution Is True” gan Jerry Coyne – llyfr yr ydw i’n ddarllen ar hyn o bryd.

Ond pam bod pobl mor gyndyn i dderbyn esboniad Darwin? Does yna neb yn amau Theori Germau, sy’n esbonio sut y mae afiechydon yn lledaenu. does yna neb y amau theori Einstein am y bydysawd. Does yna neb yn gwrthod Theori Disgyrchiant. Pam? Maen nhw’n union fel Theori Esblygiad Darwin: esboniadau o sut mae pethau’n gweithio; esboniadau sydd yn cael eu cefnogi gan dystiolaeth.

Wrth gwrs, mae Darwiniaeth yn wahanol mewn un ffordd: mae hi’n theori sy’n cyfeirio ata ni, at ein bodolaeth, at ein gwreiddiau – ac mae hi’n esboniad sy’n datgelu nad ydan ni ddim mor bwysig ac yr ydan ni’n hoffi meddwl ein bod ni.

Ond y gwir yw, rydan ni’n brimat, rydan ni’n famal, rydan ni’n fertebriad, rydan ni’n gordogion, rydan ni’n anifeilaid, rydan ni’n ewcarya … yn ewcarya fel pýs, yn anifail fel pry, yn gordogion fel “hagfish”, yn fertebriad fel crocodeil, yn famal fel morfil, yn brimat fel tsimpansî.

Dyna sy’n wefreiddiol i mi. Dyna sy’n fawreddog. Y ffaith ein bod ni’n perthyn i bob dim byw – a bob dim sydd erioed wedi byw – ar y ddaear. Ac yn hytrach na gorfod credu’r peth heb sail, dibynnu ar ffydd, mae ganddo ni brawf i ddangos hyn – mewn ffosiliaid, mewn DNA, mewn bio-daearyddiaeth ac yn y blaen.

Ond efallai mai dyna ydi’r broblem. Tydan ni – neu’r rheini yn ein mysg sy’n gwrthod derbyn bod theori Darwin yn ffaith – ddim yn barod i dderbyn nad ydan ni’n ddim mwy nac anifail – neu hyd yn oed ewcarya.

File-Zodiac woodcut.png - Wikipedia, the free encyclopedia_1256865884140WELSOCH chi’r stori sy’n honni bod y rhai sy’n cael eu geni o dan arwydd Y Saethwr yn y Sidydd yn ddwywaith yn fwy tebygol o fod yn llwyddiannus ac yn enwog na’r rhai gafodd eu geni o dan yr arwyddion eraill.

Lle mae’r prawf? Wel, beth am Britney Spears, Christina Aguilera, a Scarlett Johansson. Hefyd, Donny Osmond, Jenny Agutter, a Jermaine Jackson, brawd Michael.

Wrth gwrs, mae’r stori’n honni bod “ymchwil yn dangos” mai hyn yw’r achos. Mae’r geiriau yma’n fêl i newyddiadurwyr. Maen nhw’n rhoi sylwedd i’r stori. Wedi’r cwbwl, dyma i chi ymchwilwyr gwyddonol yn cyflwyno tystiolaeth.

Wel, dim cweit . . .

Mae’r stori am lwyddiant Y Saethwyr yn dweud mai dim ond 100 o enwogion oedd yr ymchwilwyr wedi eu astudio. Fawr o sampl. A dim ond mymryn llai nac un allan o bob pump oedd wedi eu geni o dan arwydd Y Saethwr.

Ond yn fwy arwyddocaol, roedd yr ymchwil wedi ei gwblhau gan y sefydliad gwyddonol uchel-ei-barch hwnnw, y “Cartoon Network”. Wel, dyna chi: prawf digonol, bownd o fod!

Mae straeon fel hyn (straeon: “mae ymchwil yn dangos”) yn abwyd i bapurau newydd a chylchgronnau. Ddiwrnod wedi cyhoeddi’r stori yma, fe gyhoeddwyd erthygl nodwedd ar yr un pwnc.

Unwaith eto, defnyddiwyd y ffaith bod “ymchwil yn dangos”, ac “ymchwilwyr wedi darganfod” i roi bôn braich i’r stori, i’w pharchuso.

Ond dyw’r ffaith mai sianel deledu i blant gyhoeddodd yr “ymchwil” ddim yn cael ei grybwyll o gwbwl yn yr ail stori.

Felly, beth sydd wedi digwydd ydi bod yn datganiad hwn – mae’r rhai sy’n cael eu geni o dan arwydd Y Saethwr yn fwy tebygol o lwyddo – wedi dod yn ffaith, yn dystiolaeth, yn ganlyniad “ymchwil”.

Mymryn o hwyl, medda chi? Wel, ella. Ond yn anffodus, mae yna neges go ddifrifol yma. Mae’n dangos sut mae tystiolaeth yn cael ei gamdrin. Bydd yr “ymchwil” yma o hyn allan yn cael ei fesur ochor yn ochor ag ymchwil go iawn. Ac os ydi ymchwil sy’n profi, er enghraifft, bod rhyw feddyginiaeth yn gwella salwch yn cael ei dderbyn, pam ddim ymchwil sy’n dangos bod Y Sidydd yn gallu mesur llwyddiant?

Dwn i’m pam dwi’n cwyno, cofiwch. Dwi wedi fy ngeni o dan arwydd Y Saethwr. Taswn i’n aros rhyw fymryn, ewadd, ella y bydda innau’n ymuno efo Bruce Lee, Noel Coward, Ronnie O’Sullivan, a gweddill Y Saethwyr, yn ffurfafen y llwyddiannus. Wedi’r cwbwl, mae o yn y sêr, yn tydi . . .

YDI hi’n deg bod Cristion sy’n gyrru bws yn cael gwrthod gweithio ar gownt y ffaith bod hysbyseb anffyddiol ar ei gerbyd? Dwi ddim yn meddwl. Byddai anffyddiwr yn gorfod gyrru ei fws pe bai yna hysbyseb crefyddol – boed hwnnw’n Gristnogol, yn Fwslemaidd, yn Hindwaidd – ar y cerbyd.

Dyma fymryn o gefndir yr hysbysebion anffyddiol. Mewn gwirionedd, be sydd o’i le ynddyn nhw? Tydyn nhw ddim yn ymosod ar Gristnogaeth. Tydyn nhw ddim yn ymosod ar ddim, mewn gwirionedd. Mae nhw’n bositif dros ben: Mwynhewch eich hun, yw’r neges

Does gan ddyneiddiaeth, na’r mwyafrif o anffyddwyr, fawr o ddannedd (Richard Dawkins, Sam Harris, Christopher Hitchens yw’r eithriadau, debyg). Mae dyneiddiaeth yn syniadaeth heddychlon. Rhywbeth na ellid ei ddweud am nifer fawr iawn o grefyddwyr (ond nid pob un, wrth gwrs).

A ddylwn ni barchu cred grefyddol yn fwy nac unrhyw gred arall? Cred mewn UFOs. Cred mewn seryddiaeth. Cred bod y rhif 13 yn anlwcus. Na, medd llawer un. Wrth gwrs, dylid parchu unigolion. Ond efallai y dylid cwestiynnu’r hun maen nhw’n gredu. Mae ymosod ar gred rhywun (boed honno’n gred grefyddol ai peidio) yn wahanol iawn i ymosodiad ad hominem, yn erbyn yr unigolyn.

Mewn gwirionedd, dwi’n teimlo y dylai’r gyrrwr bws yma ddychwelyd at ei waith. Mae ei reswm, i mi, dros beidio dreifio’i gerbyd yn afresymol. Mae ganddo hawl i’w grefydd – mae ganddo hawl credu beth bynnag mae o’n ddymuno ei gredu, hyd yn oed bod y byd yn fflat a bod y lleuad yn gaws – ond ni ddylai hynny effeithio ar bobol eraill, fel ei gyd-weithwyr a’r teithwyr.

Dwi’n disgwyl y bydd rhywun yn ymosod ar y gred hon. . .

DYMA erthygl sy’n tystio eto bod pobol yn gwario pres ar lol. Pam ein bod ni’n barod i gredu rwtsh fel cynlluniau “detox”, dwch? Dim ond esgus i gwmniau ac unigolion wneud arian ydi o. Does yna ddim sail wyddonol i’r nonsens yma. Mae Ben Goldacre, awdur “Bad Science” (gweler isod, “Gwyddoniaeth yn rhoi lol yn ei le”), yn dyrnu’r detoxwyr yn y fan hyn hefyd.

bad-science1DOEDDWN i’n fawr o Einstein yn yr ysgol. Ddaru mi rioed glicio efo gwyddoniaeth. Roeddwn i wedi laru yn y gwersi. Dwi’m yn cofio bod efo diddordeb yn y pwnc o gwbwl – a’r unig beth diddorol dwi’n gofio ydi gweld un o fy mêts yn tanio darn o fagnesiwm a’i daflu ar draws y ddesg mewn gwers gemeg. Roedd o fel tân gwyllt – yn fflachio’n wyn, yn hisian. Oherwydd fy niffyg diddordeb – a fy niffyg deallusrwydd – methu cemeg a ffiseg ddaru fi.

Ond, rwan, a hitha’n rhyw hwyr bownd o fod i gael Lefel O, mae gen i ddiddordeb mewn gwyddoniaeth. Dwi wedi sylweddoli mai dyna’r unig beth sy’n mynd i’n achub ni rhag lol, dwi’n meddwl – ac mae’r llyfr yma, “Bad Science”, yn rhoi lol yn ei le.

Mae’r llyfr wedi cael ei sgwennu gan Ben Goldacre, sy’n feddyg. Mae ganddo golofn yn y Guardian, ac hefyd gwefan ddifyr iawn. Mae o’n ramdamio maethegwyr, amheuwyr MMR, sgandal straeon MRSA mewn ysbytai, a faint fynnir o stwnsh arall mae pobl yn gredu heb ddim sail. Mae’r wasg o dan y lach: mae’n condemnio’r ffordd y maen nhw’n camddeall ymchwil gwyddonol, ac yn derbyn canlyniadau ymchwil annibynadwy er mwyn cael pennawd flasus.

Dwi’n meddwl bod hwn yn lyfr pwysig. Mae o’n mynnu mai synnwyr cyffredin a ddylid ennill y dydd. Wrth gwrs, tydi synnwyr cyffredin ddim yn ddeniadol pob tro. Dyna pan mae rhai maethegwyr fel Gillian McKeith (sy’n cael ei llarpio gan Goldacre) wedi gwneud eu ffortiwn. Fel y dywed Goldacre, mae’r ffaith syml bod bwyta’n llysiau’n dda i ni yn llipa; does na’m pennawd frathiog yn y ffaith honno. Ond mae ambell i faethegwr yn gorliwio’r ffaith yma, yn gwisgo’r cwbwl mewn plu ac aur, ac yn gwneud rigmarôl mawr. Ac maen nhw’n defnyddio “gwyddoniaeth” fregus iawn wrth geisio profi bod bwyta – dwn i’m – gwellt, efalla, yn mynd i’n helpu ni fyw am flynyddoedd maith.

Beth bynnag, dwi’n argymell pawb i ddarllen y llyfr yma. Hen dro nad oedd o ar gael tra roeddwn i’n laru yng ngwersi cemeg, dosbarth pedwar.

"Nofel ysgubol ac eithriadol iawn... gwaith o athrlylith" - Dewi Prysor

Clawr Dynion Dieflig

"Hynod ddarllenadwy" - gwales.com

Prynwch Y Moch A Straeon Eraill drwy glicio yma

"Dychryn a gwae – bendigedig" - Llinos Dafydd

Trydar/Twitter

RSS Newyddion Cymraeg o’r BBC

  • Digwyddodd gwall; mae'r llif wedi peidio. Ceisia eto.

RSS Newyddion Gwynedd

  • Digwyddodd gwall; mae'r llif wedi peidio. Ceisia eto.

RSS Newyddion Môn a Bangor

  • Digwyddodd gwall; mae'r llif wedi peidio. Ceisia eto.

RSS Newyddion Sir Conwy

  • Digwyddodd gwall; mae'r llif wedi peidio. Ceisia eto.

RSS Newyddion Sir Ddinbych

  • Digwyddodd gwall; mae'r llif wedi peidio. Ceisia eto.

RSS Newyddion Sir Fflint

  • Digwyddodd gwall; mae'r llif wedi peidio. Ceisia eto.

RSS Newyddion Wrecsam a’r Fflint

  • Digwyddodd gwall; mae'r llif wedi peidio. Ceisia eto.

Categorϊau