You are currently browsing the category archive for the ‘Cyfryngau’ category.

ar gyfer blog Stefan Kunze unsplash

Chwilio am gwmni a chyfeillgarwch mae’r ffyddlon. Llun: Stefan Kunze/Unsplash

Gwyliais Cymru: Dal I Gredu ar S4C yn ddiweddar. Wn i, mae hi’n fisoedd ers i’r rhaglen gael ei darlledu. Ond dwi’n ara deg yn dal i fyny efo S4C, a Cymru, finnau’n byw yn Ne Ddwyrain Lloegr. Maddeuwch i mi. Roedd y rhaglen wedi eistedd yn “Planner” fy Sky+ am oes pys.

Beth bynnag, yn y rhaglen roedd Gwion Hallam yn crwydro’r wlad yn holi os oedd y Cymry’n dal yn dduwiol. Roedd Gwion yn efengylwr unwaith. Mae o wedi colli ei ffydd bellach. Ond roedd o’n swnio’n hiraethus am ei hen gred drwy gydol y rhaglen.

Darllen gweddill y cofnod hwn »

Advertisements

Lowri Haf Cooke ddisgrifiodd fi, neu efallai fy nrama Llwch O’r Pileri, fel “Saunders Lewis ar speed” yn ei adolygiad o Trwy’r Ddinas Hon ar ei blog. Dwi’n hapus iawn i dderbyn y disgrifiad yna ar ran fy nrama.

Dwi’n dallt be sydd gan Lowri: mae’r ffordd dwi’n sgwennu yn cymryd anodd i fynd i’r afael âg o, weithiau. Dwi’n cogio bod yn rhyw hanner bardd (neu ella chwarter un) wrth sgwennu drama. Wel, dyna sut y dyla drama fod. Sgen i ddim diddordeb yn y naturiolaidd. Mae hynny yn ddiflas i mi. I be dwi isio clywed pobol yn siarad fel maen nhw’n siarad ar y “stryd”?

“Roedd na rywbeth go amwys am bob un o’r cymeriadau, wnaeth atgyfnerthu’r olygfa olaf un i mi”, meddai Lowri. Dwi’n gobeithio. Tydw i ddim isio llunio cymeriadau “da” a “drwg”; mae hynny’n ddiflas i mi hefyd. Un peth dwi’n benderfynol o beidio wneud mewn drama ydi moesoli: dweud bod gweithred yn dda neu’n ddrwg. Fel hyn dwi’n gweithio: dwi’n gosod cymeriadau mewn sefyllfaoedd gormesol a gweld sut mae nhw’n ymateb. Dwi’m yn beirniadu o gwbl.

Hefyd dywedodd Lowri: “Daw’r ddrama rymus hon â’r noson i gloi gyda bang go iawn, a fersiwn wyrdroedig o Hen Wlad Fy Nhadau.” Oedd , mi oedd hi’n andros o ergyd, ac roedd nifer o’r gynulleidfa’n disgwyl amdani o’r cychwyn cynta ar ôl iddyn nhw ddarllen y rhybudd am “ergyd swnllyd” y tu allan Theatr 2.

“I fod yn hollol blaen,” meddai Lowri, “doedd gan Llwch o’r Pileri ddim byd i’w ddweud am Gaerdydd, ond digon i awgrymu hoffter yr awdur o’r ddrama Brad (1958) gan Saunders Lewis.”

Digon gwir: dim i’w ddweud am Caerdydd. Ond nid dyna oedd y comisiwn. Fel rhan o brosiect Canfod yn 2009, tywyswyd ni o gwmpas y Brifddinas, a’r bwriad oedd ein bod ni’n chwilio am ysbrydoliaeth am ddrama. Cefais i ysbrydoliaeth yn y Deml Heddwch. Dwi ddim yn meddwl y buaswn i wedi medru, wedyn, cael fy nghlymu i reol bod yn rhaid sgwennu am Gaerdydd. I fod yn onest, dwi ddim isio sgwennu am ddinasoedd; dwi isio sgwennu am bobl. Yn sicr dwi ddim isio “dweud” dim byd am ddinas na dim byd arall. Nid lle’r dramodydd i’w “dweud”, dwi ddim yn credu; lle dramodydd yw dyfeisio. Yn ogystal, damweiniol hollol yw’r gymhariaeth rhwng Llwch O’r Pileri a Brad, fedrai’ch sicrhau chi: dwi erioed wedi darllen drama Saunders Lewis, na’i gweld. Dwi’n meddwl i mi astudio Gymerwch Chi Sigaret? yn y coleg efo Brenda Wyn Jones o Fethesda, awdur llond trol o lyfrau plant. Ynteu Esther, dwch? Dwi ddim yn cofio’n iawn.

Cafodd Paul Griffiths ei ddychryn gan rai o ddelweddau fy nrama. Gwych. Dwi am i’r gynulleidfa gael ymateb visceral. Dyna ydi’r syniad. Roedd o hefyd yn ansicr o’r cyd-destun. Efallai nad oedd yr uchel-seinydd yn glir, ond efallai, heyfd, na ddylai fod. Be sydd o’i le efo sgytio cynulledifa, efo creu ansicrwydd ynddynt? Dwi ddim yn siwr bod theatr yn gyffrous os ydi’r gynulleidfa’n cael pob dim ar blât. Dwi’m isio mynd i’r theatr a gwybod a deall be dwi’n mynd i weld a’i glywed. Heriwch fi. Er hyn, dwi’n deall pwynt Paul, ac yn falch ein bod wedi cael sgwrs ar ôl y perfformiad, ac hefyd ar Twitter y diwrnod canlynol.

Mae pobl yn chwilio am ystyr mewn drama. Fel mamaliaid rydan ni’n chwilio am batrymau. Dyna yw ein natur. Ond dwi’n gwrthod cynnig hyn. Chewch chi’m ysytr gen i. Chwiliwch am un os liciwch chi, ond tydwi ddim am ddweud, o hyn allan, be dwi’n “ddweud” mewn drama oherwydd tydwi ddim yn dweud dim byd. Dylai’r gynulleidfa ddod o hyd i’r “dweud”, fel ddaru nifer ar ôl Llwch O’r Pileri; unigolion yn gweld rhywbeth gwahanol ynddi hi, a rhai, bownd o fod, yn gweld diawl o ddim byd. Mae hynny’n fwy cyffrous na bod y dramodydd yn “dweud” wrthyn nhw be i weld. Os dwi isio pregeth, mi â i’r capel (wel, dim mewn gwirionedd y dyddiau yma, ond wyddoch chi be dwi’n feddwl).
Beth bynnag, dwi isio diolch i Lowri a Paul am adolygu’r dramâu. Mae hi’n bwysig iawn cael beirniad, ac yn bwysig cael traethu efo nhw ar bwnc sy’n agos at ein calonnau. Diolch mawr i’r ddau, a daliwch i’n herio ni’r sgwennwyr, plîs.

Clawr y llyfr nodiadau, sy'n cynnwys y ddrama "Cors Oer"

MI ddaru fi eistedd yn dawel pnawn ddoe (Sul) a gwrando ar gynhyrchiad y BBC o fy nrama “Cors Oer”. Ac mi ges i fy mhlesio. Cynhyrchiad gwych. Cast gwych. Os liciwch chi wrando, ewch yma. Dyma’r tro cynta i un o fy nramau fod ar y radio, ac roedd o’n brofiad cyffrous iawn. Diolch i bawb oedd efo cysylltiad gyda’r cynhyrchiad.

BBC Arlein - Newyddion - Colli'r cawr Orig Williams_1258041540903MAE Cymru wedi colli cawr. Mae’r reslar, y colofnydd, y peldroediwr, a’r cymeriad gwych Orig Williams wedi marw’n 78 oed.

Roeddwn i’n nabod Orig rhyw fymryn. Mi roedd o’n sgwennu colofn i’r Daily Post, a pan oeddwn i’n olygydd nos yno, tan 2005, roeddwn i’n delio gyda’r golofn pob wythnos ac yn cael sgwrs efo Orig. Roedd o’n ddi-flewyn ar dafod, roedd yn onest , ac roedd ganddo brofiad helaeth o’r byd a’i thrigolion.

Mi deithiodd i wledydd lu fel reslar, ac roedd ganddo straeon difyr am bob gwlad – ac am y cymeriadau yr oedd yn eu cyfarfod. Mae reslo wedi newid llawer iawn ers dyddiau Orig, ers dyddiau reslo ar S4C.

Rydan ni’n cofio Orig ar y teledu yng Nghymru fel El Bandito, wrth gwrs. Roedd El Bandito’n ddyn drwg yn y cylch i gychwyn, pan oedd yn reslo led led y byd. Ond pan ddaeth reslo i S4C, daeth yn arwr i ni’r Cymry.

Beth bynnag oedd El Bandito’r cymeriad, roedd Orig Williams y dyn yn fonheddwr. Mae Cymru wedi colli cymeriad lliwgar a gwladgarwr brwdfrydig.

Rydwi, fel llawer un arall bownd o fod, am ymestyn fy nghydymdeimladau at ei deulu.

SylwMAE yna gylchgrawn newydd wedi cael ei gyhoeddi’r wythnos yma gan Y Lolfa. “Sylw” ydi enw’r cylchgrawn, ac mae’n hi’n dda iawn gweld rhywun yn mentro yn y byd cyhoeddi papurau newydd/cylchgronau a hithau mor dynn ar nifer o gyhoeddwyr yn y maes.

Beth bynnag, mae yna gyfweliad efo fi yn y cylchgrawn. Cyfweliad am Y Fedal Ddrama ydi o. Fi enillodd y llynedd. Mae’r cylchgrawn, a’r newyddiadurwr gynhaliodd y cyfweliad efo fi, Gareth Jones, yn mynd am wddw’r Theatr Genedlaethol dwi’n meddwl (dwi heb weld y cylchgrawn, na darllen yr erthygl).

Rhag ofn bod rhywun gyda diddordeb, dyma’r cwestiynau gefais i gan Gareth, a’r atebion a roddais iddo fo. Dros ebost gynhaliwyd y cyfweliad, gyda llaw. Dwi’m ond am i chi gael gweld cyd-destun y cwestiynnau, dyna i gyd.

I wneud pethau’n glir, dwi yn siomedig, wrth gwrs, nad oes yna neb, ar hyn o bryd, yn awyddus perfformio “Cors Oer”, fy nrama enillodd y wobr yng Nghaerdydd. Ond dwi’m yn bersonol yn beirniadu neb am hyn. Mae gan y Theatr Genedlaethol, a’r Eisteddfod, debyg, resymau dilys dros fod yn amheus o fentro llwyfannu dramau newydd – a dramau buddugol. Ond, fel dwi’n dweud yn fy ateb, isod, dwi yn credu y dylid cysidro llwyfannu golygfeydd, o leia, o’r ddrama fuddugol y flwyddyn ganlynol.

1. Beth sydd wedi digwydd i’ch drama Cors Oer ers ichi ennill y llynedd?

Mi holodd pobl yn ei chylch hi ac mi wnes i ei danfon hi at y rheini oedd wedi holi – ond tydw i heb glywed gan ambell un. Cefais gyfarfod gyda Sherman Cymru, ac roeddan nhw’n gefnogol iawn. Hefyd, mae’r cynhyrchydd/cyfarwyddwr Eurwyn Williams wedi bod yn gefnogol, gan gynnig y ddrama i’r BBC.

2. Oes bwriad i’w llwyfannu ac os oes, gan bwy?

Dim bwriad, cyn belled a dwi’n gwybod. Mae hynny’n anfffodus. Mi fasa rhywun yn meddwl y byddai’r ddrama sy’n ennill y Fedal Drama yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn cael ei llwyfannu. Mae’r nofel fuddugol yn cael ei chyhoeddi, ac enillydd y Fedal Ryddiaeth. Dwn i’m pam na fedrir llwyfannu’r ddrama fuddugol, neu olygfeydd ohoni, efallai. Tydi drama ddim yn ddrama tan mae hi wedi cael ei llwyfannu.

3. A yw’r Theatr Genedlaethol neu unrhyw gwmni arall wedi cysylltu â chi yngly^n â’r ddrama?

Na, tydwi heb glywed gan y Theatr Genedlaethol er bod cynrychiolydd wedi cael copi. Fel y dywedais, mae Sherman Cymru wedi bod yn gefnogol ac wedi dangos diddordeb yn fy ngwaith.

4. A yw’r Eisteddfod wedi cysylltu â chi yngly^n â’r ddrama?

Nid ynglyn a’r ddrama, nac ydyn.

5. Beth yw’ch barn chi am y gystadleuaeth Drama Hir yn yr Eisteddfod Genedlaethol?

Rydwi’n gefnogol iawn o’r gystadleuaeth. Rhaid rhoi clod i’r Eisteddfod am iddynt ddod ar seremoni i’r prif lwyfan y llynedd. Roedd hi’n anrhydedd i mi gael bod y dramodydd cyntaf i dderbyn y Fedal Drama ar brif llwyfan yr Eisteddfod. Wrth gwrs, mi faswn i’n hoffi gweld enillydd y Ddrama Hir, y Ddrama Fer, a’r Fedal Ddrama’n cael eu perfformio mewn Eisteddfod olynnol.

IFEX --_1242062247366MAE yna lot o swnian am ddiffyg rhyddid y dyddiau yma: rhyddid barn, rhyddid cwyno; ychwanegwch at hynny gwyno am gardiau ID, am gamerau gor-yrru, am cynghorau’n bysnesu yn ein sbwriel, ac mi gewch chi ddarlun o wladwriaeth “Big Brother”. Wel, tydi hynny ddim cweit yn wir. Mae yna ddadleuon teg iawn yn erbyn rhai or mesurau uchod (y nifer fawr ohonynt wedi eu cyflwyno gan lywodraeth “sosalaidd”, yn rhyfedd iawn), ac mae’n bwysig bod llais y bobl yn cael ei glywed. Ond tydan ni ddim cweit yn byw dan ddwrn haearn ar hyn o bryd. Os ydach chi am wybod am wlad sydd go iawn yn gwadu rhyddid barn, rhyddid cwyno, darllenwch am stori’r newyddiadurwr Yrysbek Omurzakov. Mi gafodd o ei guro yng ngwlad Kyrgyzstan yr wythnos yma. Mae o’n credu i’r ymosodiad ddigwydd oherwydd bod ei bapur newydd yn cyhoeddi erthyglau sy’n feirniadol o’r llwydoraeth. Tasa’r llywodraeth yng Ngwledydd Prydain efo’r un grym, mi fasa hi wedi darfon ar olygyddion papurau Llundain.

Mae hi’n anodd iawn bod yn newyddiadurwr o unrhyw fath mewn rhai gwledydd. Wrth gwrs, math newydd o newyddiaduraeth ydi blogio. Ac yn anffodus, mae unbenaethau’r byd wedi sathru ar y blogwyr, yn ogystal. Yn y fan hon, ar safle’r Pwyllgor i Amddifyn Newyddiadurwyr, mae rhestr o’r 10 gwlad gwaetha i fod yn flogiwr. Yn eu mysg mae Ciwba. Cyfundrefn sy’n cael ei brolio gan lawer un yma yng Ngwledydd Prydain (mwy o frolio yma). Ond mae Ciwba’n frwnt iawn gyda newyddiadurwyr. Does yna ddim rhyddid go iawn yno. Nid os ydach chi’n cwyno ac yn protestio’n erbyn y llywodraeth. Hawdd iawn ydi syllu’n freuddwydiol ar “iwtopia” bell. Mae byw yn yr “iwtopia” honno’n brofiad cwbwl wahanol.

MAE HI ar ben i’r papurau newydd lleol a rhanbarthol, mae gen i ofn. Mae hwn yn ddatganiad pesimistaidd ar y naw i rhywun sydd wedi treulio’r mwyafrif o’i yrfa newyddiadurol ar y papurau yma – rhai wythnosol a dyddiol drwy gydol gwledydd Prydain. Dyma erthygl wych gan Stephen Moss yn y Guardian sydd yn dangos pa mor dywyll y mae hi.

Newid mae pethau, wrth gwrs, nid marw, ond os na fedar papurau addasu i’r newid, maen nhw’n bownd o farw. Mae yna fwy o swyddi’n bownd o gael eu colli tra bod golygyddion yn trio eu gorau glas i gyfleu neges gobeithiol wrth i stafelloedd newyddion wagio o’u cwmpas ac wrth i nifer tudalennau eu papurau newydd fynd yn llai ac yn llai.

Beth yw’r ateb? Oes yna ateb? Mae yna ymdrechion, mentrau. Ond mae’n rhaid i’r cyhoeddwyr wneud rhywbeth, neu mi fydd hi’n ddiwedd byd go iawn. Mae pobl yn cael eu newyddion a’u gwybodaeth am ddim y dyddiau yma – ar y rhyngrwyd, y teledu, hyd yn oed. Felly pam y dylent dalu am bapur newydd? Mae papurau Llundain yn medru cynnal eu hunain mewn byd o’r fath (er bod rhai o’r rheini’n stryffaglio hefyd).

Ond nid y papurau lleol a rhanbarthol.

Mae’n debyg mai’r unig ffordd y gallent oroesi’r catastroffi diweddara yma ydi addasu mewn modd eithafol: ac mae hynny’n golygu cau’r papurau.

Dylent wedyn gynnig y newyddion lleol ar-lein, ac am dal. Mae’r mymryn o ddarllenwyr triw sydd gan y papurau lleol, y papurau wythnosol yn enwedig, yn talu am bapur newydd, yn tydyn. Pam ddim gwneud iddyn nhw dalu am y gwasanaeth ar-lein? Bydd rhai’n cael eu colli, bownd o fod, ond mae darllenwyr yn cael eu colli pob dydd, beth bynnag. Felly y mae hi yn y busnes papurau newydd.

Mae hysbysebwyr yn troi eu cefnau ar y papurau traddodiadol ac yn hysbysebu ar-lein.  Mae hyn yn ergyd farwol i bapurau, ac yn effeithio ar bawb, hyd yn oed y bwystfilod mawr. Felly be i wneud? Dilyn yr arian, debyg; mynd ar gynffon yr hysbysebwyr. Mynd ar-lein.

Mae chwyldro’n cymryd lle yn y diwydiant papurau newydd, ac os nad ydi’r papurau’n barod i neidio ar y drol, mi fyddan nhw’n cael eu gadael ar ôl yn y llwch.

DYMA erthygl ddiddorol yn y Press Gazette, cylchgrawn i newyddiadurwyr. Sylwadau pwysig gan Martin Shipton, gohebydd amlwg gyda’r Western Mail. Sylw diddorol iawn, hefyd gan Andy Williams o Brifysgol Caerdydd, sy’n beirniadu model busnes Trinity Mirror. Hen dro bod hyn yn digwydd i bapurau newydd Cymru. Mae newyddiadurwyr yn amlwg yn pryderu.

MAE newyddiadurwyr profiadol sydd wedi gweithio i Trinity Mirror yng ngogledd Cymru am flynyddoedd yn colli eu swyddi. Oherwydd cyflwr digalon papurau rhanbarthol Trinity, mae’r newyddiadurwyr yma wedi gorfod ymgeisio am swyddi newydd – swyddi sy’n cynnwys golygydd ecseciwtif y Daily Post (beth bynnag mae hynny’n ei feddwl).  Roedd y cyflogau, meddan nhw, yn llai na’r cyflogau mae’r cwmni’n dalu i’r newyddiadurwyr yma ar hyn o bryd. Yn anffodus, mae’r cwmni wedi dewis penodi ymgeiswyr eraill i’r swyddi yma (tair neu bedair swydd oedd i gyd, dwi’n cael ar ddallt). Ac mae’r dynion profiadol rhain sydd efo blynyddoedd o wybodaeth am fyd papurau newydd ac am newyddiadura yng ngogledd Cymru yn cael hwyth. Mae pethau’n ddiflas yn y swyddfeydd yma ac ysbryd yn isel, bownd o fod. Darllenwch sylw Dafydd Tomos i’r cofnod “Mwy Na Phapurau Newydd”, isod. Mae Dafydd wedi taro’r hoelen ar ei phen.

YN dilyn y blog dwytha, dyma newyddion drwg eto i bapurau newydd – yng ngogledd orllewin Lloegr eto byth. Ond nid papurau Prydain yw’r unig rhai sy’n diodde – mae cewri’r Unol Daleithiau, hefyd, yn stryffaglio.

"Nofel ysgubol ac eithriadol iawn... gwaith o athrlylith" - Dewi Prysor

Clawr Dynion Dieflig

"Hynod ddarllenadwy" - gwales.com

Prynwch Y Moch A Straeon Eraill drwy glicio yma

"Dychryn a gwae – bendigedig" - Llinos Dafydd

Trydar/Twitter

RSS Newyddion Cymraeg o’r BBC

  • Digwyddodd gwall; mae'r llif wedi peidio. Ceisia eto.

RSS Newyddion Gwynedd

  • Digwyddodd gwall; mae'r llif wedi peidio. Ceisia eto.

RSS Newyddion Môn a Bangor

  • Digwyddodd gwall; mae'r llif wedi peidio. Ceisia eto.

RSS Newyddion Sir Conwy

  • Digwyddodd gwall; mae'r llif wedi peidio. Ceisia eto.

RSS Newyddion Sir Ddinbych

  • Digwyddodd gwall; mae'r llif wedi peidio. Ceisia eto.

RSS Newyddion Sir Fflint

  • Digwyddodd gwall; mae'r llif wedi peidio. Ceisia eto.

RSS Newyddion Wrecsam a’r Fflint

  • Digwyddodd gwall; mae'r llif wedi peidio. Ceisia eto.

Categorϊau