You are currently browsing the monthly archive for Rhagfyr 2008.

bad-science1DOEDDWN i’n fawr o Einstein yn yr ysgol. Ddaru mi rioed glicio efo gwyddoniaeth. Roeddwn i wedi laru yn y gwersi. Dwi’m yn cofio bod efo diddordeb yn y pwnc o gwbwl – a’r unig beth diddorol dwi’n gofio ydi gweld un o fy mêts yn tanio darn o fagnesiwm a’i daflu ar draws y ddesg mewn gwers gemeg. Roedd o fel tân gwyllt – yn fflachio’n wyn, yn hisian. Oherwydd fy niffyg diddordeb – a fy niffyg deallusrwydd – methu cemeg a ffiseg ddaru fi.

Ond, rwan, a hitha’n rhyw hwyr bownd o fod i gael Lefel O, mae gen i ddiddordeb mewn gwyddoniaeth. Dwi wedi sylweddoli mai dyna’r unig beth sy’n mynd i’n achub ni rhag lol, dwi’n meddwl – ac mae’r llyfr yma, “Bad Science”, yn rhoi lol yn ei le.

Mae’r llyfr wedi cael ei sgwennu gan Ben Goldacre, sy’n feddyg. Mae ganddo golofn yn y Guardian, ac hefyd gwefan ddifyr iawn. Mae o’n ramdamio maethegwyr, amheuwyr MMR, sgandal straeon MRSA mewn ysbytai, a faint fynnir o stwnsh arall mae pobl yn gredu heb ddim sail. Mae’r wasg o dan y lach: mae’n condemnio’r ffordd y maen nhw’n camddeall ymchwil gwyddonol, ac yn derbyn canlyniadau ymchwil annibynadwy er mwyn cael pennawd flasus.

Dwi’n meddwl bod hwn yn lyfr pwysig. Mae o’n mynnu mai synnwyr cyffredin a ddylid ennill y dydd. Wrth gwrs, tydi synnwyr cyffredin ddim yn ddeniadol pob tro. Dyna pan mae rhai maethegwyr fel Gillian McKeith (sy’n cael ei llarpio gan Goldacre) wedi gwneud eu ffortiwn. Fel y dywed Goldacre, mae’r ffaith syml bod bwyta’n llysiau’n dda i ni yn llipa; does na’m pennawd frathiog yn y ffaith honno. Ond mae ambell i faethegwr yn gorliwio’r ffaith yma, yn gwisgo’r cwbwl mewn plu ac aur, ac yn gwneud rigmarôl mawr. Ac maen nhw’n defnyddio “gwyddoniaeth” fregus iawn wrth geisio profi bod bwyta – dwn i’m – gwellt, efalla, yn mynd i’n helpu ni fyw am flynyddoedd maith.

Beth bynnag, dwi’n argymell pawb i ddarllen y llyfr yma. Hen dro nad oedd o ar gael tra roeddwn i’n laru yng ngwersi cemeg, dosbarth pedwar.

Advertisements
Griff yn darllen proflen fy nofel newydd . . .

Griff yn darllen proflen fy nofel newydd . . .

DWI’N trio sgwennu’n “llawn amser” y dyddiau yma. Dwi’n shifftio ar y Daily Mail yn Llundain dri diwrnod yr wythnos i dalu’r rhent a bwydo’r gath o’r enw Griff sydd yn y llun yma. Ond eistedd wrth y ddesg yma, lle mae Griff yn eistedd, fydda i gan fwyaf.

Dwi wrthi’n sgwennu llyfr “Stori Sydyn” i’r Lolfa ar hyn o bryd. Addasiad ydi o o fy llyfr Dynion Dieflig. Bydd hwn yn cynnwys dau achos llofruddiaeth. Dwn i’m yn union pryd y bydd o’n cael ei gyhoeddi, ond dwi’n bwriadu cwbwlhau’r gwaith cyn y Dolig.

Rydwi hefyd yn trio fy ngorau glas i sgwennu drama. Roeddwn i’n ffodus ddigon i ennill Y Fedal Ddrama yn Eisteddfod Genedlaethol Caerdydd eleni. Mi roddodd hynny andros o hwb i mi, a dwi wedi cael blas ar ddramodi. Dwi wrth fy modd yn creu deialog, a’r cymeriadau sy’n yngan y ddeialog. Ond yn fwy na dim, dwi’n hoff o ddweud stori.

Dwi’n cadw’n brysur, felly. Dwi’n trio sgwennu pob dydd. Wrthi’n ddygn, a dwi ddim yn cwyno – sgwennu sydd yn mynd a fy mryd i, a dwi’n ffodus iawn cael y cyfle. Wrth gwrs, mae’n rhaid perswadio Griff i symud o’r gadair cyn y medra i fynd ati efo’r gwaith.

MAE newyddiadurwyr profiadol sydd wedi gweithio i Trinity Mirror yng ngogledd Cymru am flynyddoedd yn colli eu swyddi. Oherwydd cyflwr digalon papurau rhanbarthol Trinity, mae’r newyddiadurwyr yma wedi gorfod ymgeisio am swyddi newydd – swyddi sy’n cynnwys golygydd ecseciwtif y Daily Post (beth bynnag mae hynny’n ei feddwl).  Roedd y cyflogau, meddan nhw, yn llai na’r cyflogau mae’r cwmni’n dalu i’r newyddiadurwyr yma ar hyn o bryd. Yn anffodus, mae’r cwmni wedi dewis penodi ymgeiswyr eraill i’r swyddi yma (tair neu bedair swydd oedd i gyd, dwi’n cael ar ddallt). Ac mae’r dynion profiadol rhain sydd efo blynyddoedd o wybodaeth am fyd papurau newydd ac am newyddiadura yng ngogledd Cymru yn cael hwyth. Mae pethau’n ddiflas yn y swyddfeydd yma ac ysbryd yn isel, bownd o fod. Darllenwch sylw Dafydd Tomos i’r cofnod “Mwy Na Phapurau Newydd”, isod. Mae Dafydd wedi taro’r hoelen ar ei phen.

YN dilyn y blog dwytha, dyma newyddion drwg eto i bapurau newydd – yng ngogledd orllewin Lloegr eto byth. Ond nid papurau Prydain yw’r unig rhai sy’n diodde – mae cewri’r Unol Daleithiau, hefyd, yn stryffaglio.

MAE HI’N galed ar bapurau newydd. Mae’r wasg yn cael ei gwasgu. Yn ddyddiol mae rhywun yn datgan eu bod nhw’n cael madael ar staff. Neu, yn achos yr FT, maen nhw’n gwahodd eu staff i weithio tri diwrnod yr wythnos. Nid er mwyn lles y staff cofiwch, ond i arbed arian.

Yn fwy lleol – i Gymru – mae Trinity Mirror, perchnogion y Western Mail a’r Daily Post, mewn llanast. Mae gwerth y cwmni wedi syrthio 90 y cant eleni. Dwi wedi gweithio i’r cwmni. Roeddwn i’n olygydd nos ar y Daily Post yng Nghyffordd Llandudno cyn ei heglu hi am Caint. Colli swyddi a thorri costau fuo’r stori rioed, yn fy mhrofiad i. Fawr ddim o fuddsoddiad mewn newyddiaduraeth. Yng ngolgedd orllewin Lloegr, mae Trinity’n bwriadu uno stafelloedd newyddion y Liverpool Daily Post a’r Liverpool Echo. Bydd gohebwyr, o hyn allan, yn “newyddiadurwyr aml-gyfrwng”, yn tynnu lluniau, ffilmio fideo, sgwennu straeon ar gyfer y papurau a’r wefan, a gwneud tê hefyd, bownd o fod.

Ydi uno’r stafelloedd newyddion yn syniad chwyldroadol? Nac ydi, mae gen i ofn. Unwyd stafelloedd newyddion y Liverpool Daily Post a’r Echo rai blynyddoedd yn ôl – yr adeg honno i arbed arian, hefyd. Roedd gohebwyr yn sgwennu straeon 300 o eiriau i’r Echo’n y bore, ac wedyn ail-sgwennu’r un stori, i fesur 700 o eiriau, ar gyfer y Post yn y prynhawn. Roedd hi’n drefn ddryslyd, a doedd yna neb yn ei hoffi – oni bai am y bosys oedd ddim yn gorfod gwario arian ar gyflogi mwy o newyddiadurwyr. Fe roddwyd y gorau i’r syniad rhyw wyth mlynedd yn ôl. Doedd hi ddim yn gynhyrchiol nac yn synnwyrol. Ond mae Trinity am roi tro arall arni. Wel, maen nhw’n ddygn, rhaid dweud hynny.

Mae yna wyth o swyddi’n cael eu colli yng ngogledd Cymru, hefyd, lle roeddwn i’n gweithio. (Cewch y wybodaeth yma, yr un erthygl a honno uchod) Roeddwn i’n un o’r rhai oedd yn gyfrifol am lunio’r Daily Post Cymreig, cynllunio’r papur o’r newydd gyda chymorth y golygydd cynllunio talentog, Brian Howes. Mae hi’n hen dro gweld pethau’n dirywio yno. Yn anffodus, nid er mwyn newyddiaduraeth a gwella’r gwasanaeth mae’r newidiadau yma yn cael eu gwneud, ond er mwyn arbed arian a rhandaliadau Trinity Mirror.

Mae hi yn anodd yn y diwydiant argraffu, does yna ddim dwywaith. Mae’n allweddol bod cyhoeddwyr rhanbarthol yn dilyn esiamplau papurau fel y Guardian a’r Daily Mail, a buddsoddi mewn gwefannau safonol. Fel arfer, mae gwefannau’r papurau rhanbarthol yn ddigon tila. Efallai y dylid dilyn esiampl yr Unol Daleithiau, a cynhyrchu gwefannau’n unig, rhai nad oes iddynt gysylltiad efo papur newydd na sianel deledu o gwbwl – mae hynny’n syniad i’w gysidro’n y Gymraeg, o leia. Mae gwefannau fel townhall.com, yr Huffington Post, Slate, a politico.com, yn bodoli’n ecscliwsif ar y Rhyngrwyd. Ai dyma’r ffordd ymlaen i newyddiaduraeth Gymraeg? Maen rhywbeth i’r Byd gysidro, efallai.

Does yna’m dwywaith, mae gofyn edrych ar ffyrdd newydd i newyddiadura. Nid papurau newydd ydi’r dyfodol. Mae’n rhaid buddsoddi mewn cyfryngau newydd. A “buddsoddi” ydi’r gair. Nid cropio staff a thorri costau ydi’r ateb. Nid uno stafelloedd newyddion. Ylwch yn fan yma be mae Bild, y tabloid Almaeneg yn ei wneud: dwn i’m, fy hun, ond mae o’n syniad diddorol.

Mae’r Wê’n cynnig mwy o gyfleoedd. Mae llawer o gyhoeddwyr papurau newydd, dros y blynyddoedd, wedi ofni’r Rhyngrwyd. Mae hynny wedi cael effaith ddrwg arnyn nhw. Maen nhw’n cael eu brathu, wrth i hysbysebwyr droi cefn ar y papurau a mynd at y Wê. Maen nhw’n trio neidio ar y drol, rwan, ond mae hi’n rhy hwyr i lawer un. Tydi’r dyfodol ddim ar y gorwel, mae o yma’n barod.

"Nofel ysgubol ac eithriadol iawn... gwaith o athrlylith" - Dewi Prysor

Clawr Dynion Dieflig

"Hynod ddarllenadwy" - gwales.com

Prynwch Y Moch A Straeon Eraill drwy glicio yma

"Dychryn a gwae – bendigedig" - Llinos Dafydd

Trydar/Twitter

RSS Newyddion Cymraeg o’r BBC

  • Digwyddodd gwall; mae'r llif wedi peidio. Ceisia eto.

RSS Newyddion Gwynedd

  • Digwyddodd gwall; mae'r llif wedi peidio. Ceisia eto.

RSS Newyddion Môn a Bangor

  • Digwyddodd gwall; mae'r llif wedi peidio. Ceisia eto.

RSS Newyddion Sir Conwy

  • Digwyddodd gwall; mae'r llif wedi peidio. Ceisia eto.

RSS Newyddion Sir Ddinbych

  • Digwyddodd gwall; mae'r llif wedi peidio. Ceisia eto.

RSS Newyddion Sir Fflint

  • Digwyddodd gwall; mae'r llif wedi peidio. Ceisia eto.

RSS Newyddion Wrecsam a’r Fflint

  • Digwyddodd gwall; mae'r llif wedi peidio. Ceisia eto.

Categorϊau