Ceg fawr ydi Katie Hopkins. Llun gan Rohit Rao ar Unsplash

Bydd Katie Hopkins yn ymddangos ar Y Byd Yn Ei Le ar S4C yr wythnos nesa. Trafod y Gymraeg, addysg Gymraeg. Trafod ei hymosidad diweddar ar ariannu’r ‘iaith farw’ ‘ma rydan ni’n siarad a sgwennu ynddi’n ddyddiol.

Dwn i’m yn union sut i ddisgrifio Hopkins. Mae rhai’n hoffi defynddio ‘ffasgydd’ ond ‘ffasgydd’ i rhain ydi rhywun sy’n anghytuno efo’u barn nhw. Mae hynny’n wirioneddol sarhaus i’r trueiniaid sydd wedi diodde – ac wrthi’n diodde – dan ffasgiaeth go iawn.

Tarfwraig ella. Ceg fawr heb amheuaeth. Annymunol yn sicr.

Trydarodd Guto Harri cyflwynydd Y Byd Yn Ei Le neges am y sioe ddoe. Taniodd hynny goelcerth fechan ar Twitter. Cafwyd ymateb hallt gan rai Cymry Cymraeg oedd yn gwrthwynebu’r ffaith fod Hopkins yn cael platfform.

Taerais i mai drwy ddadlau a pherswâd mae delio gyda barn groes, drwy herio’r syniadau rydan ni’n anghytuno efo nhw. Ni trwy eu llethu.

Y dull gorau i drechu syniadau dwl ydi gadael iddyn nhw gael eu clywed. Os ydach chi’n eu erlid danddaear, mi ledaenan nhw fatha pla.

Ond tydi nifer o fy nghyd Gymry Cymraeg ddim yn cyd-fynd efo fi – yn enwedig pan fydd rhywun yn meiddio dweud gair cas yn erbyn yr iaith.

Nid yn erbyn unigolion, nid yn erbyn poblogaeth, cofiwch, ond yn erbyn system gyfathrebu.

Mae dweud gair o’ch pen yn erbyn y Gymraeg neu’n erbyn gwariant ar yr iaith, neu addysg Gymraeg, yn gabledd.

Dwi gant y cant dros ariannu’r iaith, dros ei hybu a’i hamddiffyn, dros yr angen i ymestyn addysg Gymraeg. Dwi ar eich ochr chi, hogia!

Ond tydi pawb ddim. A jest am fod gan rai farn wahanol, tydi hynny ddim yn golygu eu bod nhw’n anghywir nac yn ffasgwyr.

Gadewch i mi’ch goleuo chi: tydi’ch barn chi ddim yn sanctaidd. Tydi’ch barn chi ddim yn ffaith absoliwt. Tydi’ch barn chi ddim yn Wirionedd Mawr. Tydi’ch barn chi ddim yn imiwn rhag cael ei herio. Nid rhywogaeth warchodedig ydi’ch barn chi. Rhaid i chi gyfiawnhau’ch barn. A nid trwy lethu gwrth-farn mae gwneud hynny.

Pan ddywedodd yr awdur Julian Ruck y llynedd bod Llywodraeth Cymru’n gwastraffu £150 miliwn ar y Gymraeg, dechreuodd yr ymosodiadau personol arno’n unionsyth.

Roedd awgrym nad oedd ganddo hawl i ddatgan y ffashiwn safbwynt. Mae hynny’n syfrdannol: wrth gwrs fod ganddo fo’r hawl. A’r ffordd i herio’i honiad oedd drwy ddefnyddio ffeithiau nid ffieidd-dra.

Cafodd hyd yn oed S4C eu condemnio am feiddio gadael i Ruck ail-adrodd ei sylwadau a wnaethpwyd yn wreiddiol ar raglen Newsnight.

Mae rhai ar Twitter bellach hefyd wedi mynnu bod S4C yn ymddiheuro am feiddio darlledu’r cyfweliad efo Hopkins.

Mae hyn yn dueddiad pan fo unrhyw un yn mentro dweud gair yn erbyn y Gymraeg neu Chymru.

‘Ymddiheurwch! Ymddiheurwch!’ yw cri’r haid.

Tyfwch fyny, wir dduw. Pa fath o ffolineb ydi hyn? Pe bai’r haid mewn grym efallai ceir blas ar ffasgiaeth go iawn: Dim ond barn sydd wedi ei gymeradwyo gan y commissariat gaiff ei darlledu i’r werin. Bydd unrhyw un sy’n datgan barn wahanol yn ffasgydd, wrth gwrs, a dylid eu tawelu. Mae nifer am i hynny ddigwydd rwan, neu mae’n swnio felly.

Ond wrth lethu a gwadu platfform i syniadau sy’n wrthyn i ni, mae’n system imiwnedd ni’n gwanio. Yna, pan glywn ni jôc am yr iaith neu amdana ni fel pobol, rydan ni’n debygol o wichian a strancio ac, yn anochel, galw am ymddiheuriad ac ar i’r jociwr gael ei arestio neu’i sacio.

Dechreuais weithio yn 1989, 29 mlynedd yn ôl. Dwi wedi treulio 19 o’r blynyddoedd rheini yn Lloegr. Gen i brofiad swmpus felly o Saeson, Saesneg a Lloegr – o’r Gogledd-Ddwyrain i’r De-Ddwyrain.

Dwi erioed – erioed – yn y cyfnod hwnnw wedi diodde hiliaeth na sarhad. Dim byd gwaeth nac ambell i jôc am ddefaid (fyddai’n amlwg yn anfon rhai o fy nghydlwladwyr yn unionsyth at yr heddlu i gwyno’u bod wedi diodde ymosodioad hiliol).

Mae gen i ofn bod rhai Cymry Cymraeg yn diodde o ‘victim mentality’. Nhw ydi’r dioddefwyr ym mhob sefyllfa. Mae’u barn nhw’n bur ac yn berffaith. Ddylia neb gael herio’r farno honno oherwydd mae hi’n ddwyfol. Mae pwy bynnag sy’n gwneud yn ffasgydd.

Dwi’n meddwl bod hi’n amser i ni ddangos dipyn bach o asgwrn cefn. Mae yna leiafrifoedd yn y byd sy’n diodde o ddifri – yr Yazidi, y Rohinga, yr Uyghurs, Cristnogion mewn rhai gwledydd Moslemaidd. Mae rheini wedi bod o dan ddwrn ffasgiaeth go iawn.

Tydi rhyw geg fawr fatha Hopkins wnaeth enw iddi ei hyn drwy ffwcio’i gŵr mewn cae yn 2007 ac ymddangos ar The Apprentice naill ai’n ffasgydd nac yn fygythiad i’r Gymraeg na Chymru. Ac os ydi ei sylwadau hi’n ein brifo ni mae hynny’n dweud fwy amdana ni na hi.

Ond munud rydach chi’n ymateb ar Twitter neu Facebook i’w lol hi, rydach chi’n agor y llifddorau. Ac o hynny ’mlaen, nid chi sy’n cael penderfynu pryd ac ym mhle mae hi’n cael datgan ei lol wedyn, a pwy sy’n eu darlledu.

Os ydach chi ddim am iddi gael sylw, peidiwch a rhoi sylw iddi yn y lle cynta.

Advertisements

Screen Shot 2017-07-30 at 10.51.08OS NA glywsoch chi am “whataboutery?” a beio dioddefwyr (“victim-blaming”), darllenwch erthygl Guto Prys ap Gwynfor yn y rhifyn Gorffennaf/Awst o’r cylchgrawn Cristion.

Teitl yr erthygl yw “Terroristiaeth”. Dwi ddim yn amau bod yr awdur yn ddiffuant. Ond nid yw ei lid wedi ei anelu tuag at y Wladwriaeth Islamaidd gyflawnodd yr ymosodiadau ym Maenceinion a Llundain, a sy’n dal i fwriadu mwrdro o gwmpas y byd — bu ymosodiad ychydig dyddiau’n ôl yn Hambwrg a datgelwyd plot yn Awstralia dros y benwythnos i ffrwydro awyrennau o’r awyr. Yn hytrach, mae Mr ap Gwynfor yn targedu’r targedi, y Gorllewin yn gyffredinnol.

Nhw — ni — sydd ar fai, mae’n debyg.

Darllen gweddill y cofnod hwn »

Ar ôl terfysgiaeth Islamaidd, daw’r pryfaid yma o’r pren: Y Dde ragfarnllyd, y Chwith apolegyddol.

Mae’r ddwy ochr cyn waethed a’i gilydd. Y ddwy ochr yn chwilio am fai. Y ddwy ochr wedi eu rhwymo gan edioleg. Methu’n lan a datglymu eu hunain. Gwrthod, i ddweud y gwir. Yn hapus yn ei rhaffau. Fel pob ffwndamentalwr. Ac fel pob ffwndamentalwr, mae’r ddwy ochor yn ddall.

O’r Dde daw: Bai’r Llywodraeth ydi hyn i gyd am iddyn nhw adael i’r mewnfudwyr yma i gyd i mewn. Be ydach chi’n ddisgwyl? O’r Chwith daw: Bai’r Llywodraeth ydi hyn i gyd am iddyn nhw fomio Irac a Syria. Be ydach chi’n ddisgwyl?

Dall, ylwch. Y Dde ragfarnllyd yn ddall i’r ffaith bod y terfysgwr Islamaidd fwrdrodd dri o bobl yn Llundain ddoe wedi ei eni a’i fagu ym Mhrydain. Y Chwith apolegyddol yn ddall i’r ffaith bod gwledydd nad ydynt wedi gollwng yr un bom wedi diodde ymosodiadau gan eithafwyr Islamaidd. Y Dde ragfarnllyd yn ddall i’r ffaith bod elfennau o fewn Mwslemiaeth yn brwydro’n erbyn eithafiaeth ac yn cefnogi democratiaeth, hawliau dynol a gwerthoedd rhyddfrydol tebyg. Y Chwith apolegyddol yn ddall i’r ffaith bod elfennau o fewn Mwslemiaeth am ddinistrio’n ffordd o fyw ac yn casáu democratiaeth, hawliau dynol a gwerthoedd rhyddfrydol tebyg.

Rhyfedd mai nid y rhai fu farw ac a anafwyd yn Westminster ddoe sydd gynta ar feddyliau’r rhagfarnllyd a’r apolegyddion. Y peth cynta ddaw i’w meddyliau nhw: eu naratif.

Naratif y Dde ragfarnllyd: Rhaid i ni feindio’n busnes. Naratif y Chwith apolegyddol: Rhaid i ni feindio’n busnes.

Ewadd, dyna i chi ryfedd: dwy asgell, un naratif. Nodwch hyn: Mae’r Chwith apolegyddol a’r Dde ragfarnllyd yn debycach i’w gilydd na fyddai unrhyw addolwr o’r naill eidioleg yn barod i gyfadde.

Edrychwch ar Trump a Corbyn. Maen nhw’n rhannu mêts. Un mynwesol: Putin. Ac un arall: Jiwlian Assange. Amddiffynodd Corbyn Assange am ddianc cyfiawnder yn Sweden. Llyfodd y Chwith ei dîn pan ryddhaodd ddogfennau’n ymwneud gyda’r rhyfeloedd yn Affganisitan ac Irac. Roedd hi’n embaras iddyn nhw pan ddechreuodd Assange fwytho Trump. Dywedodd y Jiwlian bod ethol y Donald yn “gyfle am newid” yn yr Unol Daleithiau. Cyn hynny bu Assange yn ganmoladwy tuag at Corbyn.

Mae Bill Clinton wedi cymharu Trump a Corbyn hefyd (yn fwy doniol; mewn recordiad ryddhawyd gan gyfeillion Assange, yn digwydd bod):

When people feel they’ve been shafted and they don’t expect anything to happen anyway, they just want the maddest person in the room to represent them.

Da iawn, Bill: disgrifiad addas o’r ddwy asgell.

Gofynnwch hyn: Pwy sy’n pleidleisio i Ukip yn ngogledd Lloegr? Hen sosialwyr? Nifer fawr iawn ohonynt. Nifer fawr iawn. Asgwrn cefn cefnogaeth y blaid. Mae Paul Nuttall, arweinydd Ukip, am dargedu seddi Llafur. Rhaid i Lafur obeithio y bydd Ukip yn gwneud siop siafins ohoni fel ddaru nhw yn Canolbarth Stoke fis Chwefror. Neu mi fydd hi’n siop siafins arnyn nhw. Wel, yn fwy o siop siafins nac ydi hi ar hyn o bryd, ac mae hi’n un go hegar fel y mae hi.

Mae bwriadau’r Chwith apolegyddol a’r Dde ragfarnllyd yr un peth: cymdeithas homogenaidd. O’r un lliw. O’r un grefydd. O’r un eidioleg. O’r un dosbarth cymdeithasol. Y gelyn: yr “elît” (dewisiwch chi gyfansoddiad yr “elît”: y cyfoethog, y rhyddfrydol, madfallod o’r Blaned Mawrth). Y gelyn: rhyddfrydiaeth (dewisiwch chi gyfansoddiad rhyddfrydiaeth: “neo-cons”, y BBC, Gary Lineker).

Ond dyma natur y Dde ragfarnllyd a’r Chwith apolegyddol: Maen nhw’n frodyr ac yn chwiorydd i’w gilydd. Mae’r naill yn adlewyrchiad o’r llall. Ac un gelyn sydd ganddyn nhw go iawn: nhw eu hunain. Mae geiriau Pogo yn strip cartŵn Walt Kelly yn cyfleu’r llais bach tawel sy’n tarfu ar y naill asgell pan mae hi’n syllu i fyw llygaid y llall:

We have met the enemy and he is us.

Fasa hidia i’r gweddill ohona ni ddatgelu hyn amdanyn nhw, pob cyfle.

Dyma ail ran fy adolygiad o Duw Yw’r Broblem gan Cynog
Dafis ac Aled Jones Williams. I ddarllen Rhan 1, ewch yma.

DYB.phpMae crefyddwyr cymedrol yn galluogi crefyddwyr eithafol. Yr un yw eu dadleuon. Mater o ddadansoddiad yw eu daliadau.

Dyma fu dadl Richard Dawkins a Sam Harris – dau o’r anffyddwyr newydd sy’n wynebu llid Cynog Dafis yn Duw Yw’r Broblem (Carreg Gwalch, £8) – ers tro byd.

Ond pwy sydd i ddweud mai’r cymedrol sydd gyda’r dadansoddiad cywir? Ni allent brofi mai nhw yw gwir ladmeryddion eu crefydd.

Dyma wendid dadl y rhai sy’n honni nad yw dadansoddiad Isis o’r Coran yn cynrychioli ‘gwir’ Islam, neu bod dadansoddiad Cristnogion asgell dde Americanaidd o’r Beibl yn cynrychioli ‘gwir’ Gristnogaeth.

Mae’r ddadl hon yn wallus. Nid oes unrhyw fwy o sail i ddadansoddiad John Hill (saethodd feddyg yn farw o flaen clinig erthylu yn Florida yn 1994) o’r Beibl na sydd i ddadansoddiad Dafis, oni bai bod dadansoddiad Dafis fymryn yn fwy derbyniol i ni.

Yn wir, fe glywson ddadl debyg ar ôl cyflafan Orlando: nad oedd gan ymosodiad Omar Mateen ar glwb nos hoyw yn Florida ddim i’w wneud gyda Islam.

Dyma yw craidd ymosodiad Dafis ar yr anffyddwyr newydd, Dawkins yn enwedig.

Darllen gweddill y cofnod hwn »

DYB.php‘Mae’n amhosibl i mi,’ meddai Aled Jones Williams yn ei gyflwyniad ‘Anghredu’ i’r gyfrol Duw Yw’r Broblem (Carreg Gwalch, £8), ‘fod yn anffyddiwr. Fel y mae’n amhosibl i mi beidio â siarad Cymraeg.’

Mewn ymateb i’r datganiad yma o’r llyfr y mae’r prifardd a’r dramodydd wedi ei ysgrifennu gyda Cynog Dafis, dywedais wrtho yn ngŵyl Bedwen Lyfrau ychydig wythnosau’n ôl, ‘Byddai’n amhosibl i ti siarad Cymraeg pe bai ti’n fud.’

Fy mhwynt oedd nad bod yn anffyddiwr yn amhosibl i Aled Jones Williams. Dangoswyd nad oedd hi’n amhosibl iddo beidio â siarad Cymraeg, felly, o reswm, nid oedd hi’n amhosibl iddo beidio credu mewn duwiau.

Mewn gwirionedd, wrth ddarllen Duw Yw’r Broblem, gellir taeru bod Cynog Dafis ac Aled Jones Williams yn anffyddwyr yn barod – bron.

Mae Dafis yn datgan ‘nad oes unrhyw reswm i gredu bod y fath beth yn bod â’r Goruwchnaturiol’ ac mai ‘creadigaeth Dyn yw Duw’.

Mae’n dweud

mai’r cam cyntaf tuag at adfer hygrededd crefydd yw diosg y syniad o Dduw gorchuwchnaturiol yn llwyr ac yn gyfangwbl…

Darllen gweddill y cofnod hwn »

Assisi-frescoes-entry-into-jerusalem-pietro_lorenzetti

Iesu’n Ymdeithio I Jerwsalem A’r Tyrfaoedd Yn Ei Groesawu gan Pietro Lorenzetti, 1320

Cyhoeddwyd adolygiad bositif arall o Iddew yr wythnos ddiwetha – Aled Islwyn yn dweud yn Barn (Rhif 641, Mehefin 2016) ei bod yn nofel ‘sy’n cynnig sialens’.

Er hynny, mae’r adolygydd yn dweud ambell i beth ddaru fy ysu i ymateb.

Mae sylwadau ‘negatif’ Aled Islwyn yn deillio o’m mhortread i o Iesu ei hun, ac maent yn sylwadau anochel a rhagweladwy.

Sawl gwaith rydwi i wedi dweud, tra’n trafod Iddew, mai un o’r rhesymau y bu i mi sgwennu’r nofel oedd oherwydd bod gan pawb – Cristnogion yn enwedig – eu fersiwn nhw eu hunain o Iesu Grist.

Dalfan ydi o, fel dwi wedi datgan, i fyd-olwg unigolion, enwadau a sefydliadau.

Rydach chi wedi clywed fy sylw, siwr o fod, bod Iesu ymneilltuwr o Fôn yn gwbl wahanol i Iesu ffwndamentalydd o Alabama.

Dwn i ddim os yw Aled Islwyn yn Gristion ai peidio. I ddweud y gwir, tydi hynny ddim yn bwysig. Be sy’n bwysig ydi ei ddatganiadau. Dyma dwi am ddelio gyda nhw.

Darllen gweddill y cofnod hwn »

FullSizeRender

Fi a Marred o Bwthyn yn y lansiad

Mae hi’n wythnos i heddiw ers lansiad Iddew yn Nhafarn y Rhos, Llangefni. Doeddwn i ddim yn gallu cofnodi’r achlysur yn Sir Fôn ar gownt y ffaith nad oedd gin i Ryngrwyd yno.

Rhyfedd yw bod heb y Wê. Mae’r cwestiwn yn codi: “Beth oeddan ni’n wneud cyn medru ebostio a thecstio a blogio?” Wel, beth oeddan ni’n wneud cyn i ni ddarganfod tân? Gwneud y gorau, debyg iawn: ti byth yn colli be ti byth wedi gael. Ond dyna fo. A dyma fi, wythnos yn ddiweddarach yn cofnodi noson wych.

Mae yna fideo fer yn y Sasneg, fi’n cael fy holi gan Eryl Crump o’r Daily Post, yn fan yma. Mae’r stori’n dweud bo fi’n “chased by several publishers for the right to issue the story in print” (llond ceg). Mae hynny yn anghywir, gyda llaw: dim ond gyda dau gyhoeddwr y gwnes i drafod Iddew, a doedd yna ddim “chase” o gwbl; am wneud hynny’n glir. Hefyd, 49 ydw i nid 48, ond ta waeth: fasa hitia i mi beidio a cwyno os ydy rhywun yn dweud fy mod i’n fengach nac ydw i.

Darllen gweddill y cofnod hwn »

mairajoseff

Stori wneud ydi Stori’r Geni

Cefais sgwrs ddifyr efo Dei Tomos ar ei raglen Nos Sul. Os na gawsoch chi gyfle i wrando, dyma’r recordiad. Fi ydi’r peth cynta ar y sioe, felly nid oes rhaid i chi aros yn rhy hir.

Mae Dei yn ddarlledydd deallus a doeth. Mae o gyda gwir ddiddordeb yn y bobl mae’n sgwrsio gyda nhw. Yn amlwg mae o wedi ymchwilio’n fanwl cyn cychwyn unrhyw sgwrs – a dyna ydi hi: sgwrs; mae hi’n teimlo’n naturiol ac nid fel cael eich holi gan rhywun sydd yn darllen cwestiwn ar ôl cwestiwn oddi ar eu darn papur heb adael i’r trafod lifo, ac heb ddeall yr ateb. Darllen gweddill y cofnod hwn »

ClawrIddew

Clawr Iddew gan Siôn Ilar

Iddewon oedd y Cristnogion cynta. Efallai bod hyn yn llithro meddyliau sawl un y dyddiau yma ond roedd y Cristnogion cynnar yn hadu eu cred mewn pridd cyfarwydd. Gwreiddiau Iddewig oedd yn fwya ffrwythlon iddyn nhw. O fewn fframwaith Iddewig yr oeddan nhw’n gweithredu a thrafod ac addoli. Y mae ysgaru Iesu, felly, o’i gyd-destun Iddewig yn gwneud cam â hanes ― ac hefyd gyda’r Iesu gwreiddiol, pwy bynnag oedd o. Darllen gweddill y cofnod hwn »

aaronburden

Tydi copi o ddogfen ddim yn brawf o wirionedd yr honiadau sy’n ymddangos yn y ddogfen honno / Llun: Unsplash/Aaron Burden

Cefais drafodaeth gyda Cristion ar-lein oedd yn honni fod y ffaith fod yna 5,000 o gopïau o ddogfennau o’r Testament Newydd yn bodoli yn profi pa mor ddibynadwy, ac i’w drystio, oedd y testun.

Gofynnais iddo os oedd y ffaith fod yna 500,000 copi o The Protocols Of The Elders Of Zion yn bodoli yn yr 1920au yn yr Unol Daleithiau yn brawf bod y llyfr erchyll, gwrth-semitaidd, celwyddig a hiliol hwnnw yn ddibynadwy ac i’w drystio.

Ni chefais ateb.

Mae dadl y 5,000 copi (mae yna ar draws 25,000 i gyd; 5,000 sydd yn yr iaith Roegaidd) yn codi pen yn aml pan mae rhywun yn sgwrsio efo Cristnogion, ac yn trafod y Testament Newydd.

Darllen gweddill y cofnod hwn »

"Nofel ysgubol ac eithriadol iawn... gwaith o athrlylith" - Dewi Prysor

Clawr Dynion Dieflig

"Hynod ddarllenadwy" - gwales.com

Prynwch Y Moch A Straeon Eraill drwy glicio yma

"Dychryn a gwae – bendigedig" - Llinos Dafydd

Trydar/Twitter

RSS Newyddion Cymraeg o’r BBC

  • Digwyddodd gwall; mae'r llif wedi peidio. Ceisia eto.

RSS Newyddion Gwynedd

  • Digwyddodd gwall; mae'r llif wedi peidio. Ceisia eto.

RSS Newyddion Môn a Bangor

  • Digwyddodd gwall; mae'r llif wedi peidio. Ceisia eto.

RSS Newyddion Sir Conwy

  • Digwyddodd gwall; mae'r llif wedi peidio. Ceisia eto.

RSS Newyddion Sir Ddinbych

  • Digwyddodd gwall; mae'r llif wedi peidio. Ceisia eto.

RSS Newyddion Sir Fflint

  • Digwyddodd gwall; mae'r llif wedi peidio. Ceisia eto.

RSS Newyddion Wrecsam a’r Fflint

  • Digwyddodd gwall; mae'r llif wedi peidio. Ceisia eto.

Categorϊau

Advertisements