Sut i gyrraedd wyth ola Cwpan y Byd 2011

Poster Cwpan y Byd 1954

WEDI’R siop siafins yn erbyn Ffiji ar Dachwedd 19, ac yn sgîl sioe dda Samoa yn erbyn Lloegr a’r Alban, mae Cymru’n wynebu andros o job i gyrraedd rowndiau go-gyn-derfynol Cwpan Rygbi’r Byd y flwyddyn nesa.

Mae Cymru yng Ngrwp D gyda De Affrica, Ffiji, Samoa, a Namibia. Dwi’n credu mai’r unig ffordd o sicrhau ein bod ni’n ail yn y grwp, ac felly’n mynd i’r wyth ola, yw drwy fod yn bragmatig – mae gofyn i ni dderbyn mai yn erbyn Samoa a Ffiji bydd ein gemau anodda, ac felly mae’n angenrheidiol ennill y ddwy.

Mae buddugoliaeth yn erbyn Namibia’n weddol sicr, felly mi fedar Warren Gatland roi XV gwanach ar y cae yn erbyn yr amaturiaid o ddeheubarth Affrica – ac yn fy marn i, dyna be ddylai’r Kiwi wneud yn erbyn cymdogdion Namibia, hefyd.

Ia, dwi’n credu y dylai Gatland ddewis XV gwan yn erbyn De Affrica. Mae Cymru’n debyg iawn o golli’r gêm. Beth yw’r pwynt rhoi XV cryfa Cymru ar y cae, ac wedyn disgwyl iddynt chwarae Ffiji a Samoa hefyd? Gwell derbyn y gwirionedd: mae De Affrica am ein trechu. Yna, bydd ein chwaraewyr gorau (ac mae’r hydref wedi dangos y diffyg dyfnder sydd yng Nghymru) yn ffit ac yn iach i wynebu Ffiji a Samoa, ac felly rhoi gwell cyfle i’w trechu.

Dadleuol, wn i. Ond os bydd chwaraewyr gorau Gatland yn wynebu tair gêm galed, maen nhw’n bownd o ddiodde.

Y peth pwysig yw bod Cymru’n cyrraedd rownd yr wyth ola, a gellid gwneud hynny drwy ddod yn ail yn y grwp.

Does dim o’i le mewn chwarae fel hyn, bod yn bragmatig.

Sylwch ar bel-droediwyr Gorllewin yr Almaen yng Nghwpan y Byd 1954. Roeddan nhw mewn grwp gyda’r ffefrynau, y cewri, Hwngari. Enillodd Hwngari’r gêm 8-3 wrth i’r Almaenwyr roi XI gwan ar y cae. Ond mi aethon nhw drwodd i’r rowndiau pellach. A gan bod eu chwaraewyr gorau’n ffit ac yn iach, llwyddodd yr Almaenwyr i gyrraedd y rownd derfynol – i wynebu Hwngari eto.

Roedd yr Hwngariaid wedi blino, ond roedd yr Almaenwyr wedi chwarae llai o gemau, ac wedi cael llwybr haws i’r ffeinal. A nhw enillodd, 3-2.

Tagiau: 8-3, Cwpan y Byd 1954, Cwpan y Byd 2011, Cymru, De Affrica, Fiji, Gorllewin yr Almaen, Hwngari, IRB, rugby, rygbi, Samoa, Warren Gatland

Thomas Emson yn brysur

Clawr "Prey"

AR hyn o bryd, a tan y flwyddyn 2012, dwi’n sgwennu dwy nofel y flwyddyn. Ac ni rhyw fan bethau 50,000 o eiriau yr ydyn nhw, chwaith. Maen nhw rhwng 90,000 a 120,000 o eiriau. Anghenfilod o bethau sydd yn mynd fel y mynnon nhw, er i mi drio fy ngorau glas i’w cadw nhw ar dennyn.

Wrth gwrs, o dan y ffugenw Thomas Emson yr ydw i’n sgwennu’r llyfrau yma. Mae Thomas Emson wedi bodoli ers 2008, pan gyhoeddwyd ei/fy llyfr cynta “Maneater” gan Snowbooks. Yna, cynigiais 8 syniad i Snowbooks, ac dyma nhw’n debyn y cwbwl lot – a dyma fi’n dweud y buaswn i’n sgwennu dau lyfr y flwyddyn. Chwys doman!

Mae hi yn her, does yna’m dwywaith. Mae gen i chwe mis i sgwennu un llyfr. Mae hynny’n golygu mynd fel slecs drwy’r drafft cynta a’i gwbwlhau mewn 10-12 wythnos. Wedyn, treulio 8-10 wythnos (gobeithio) yn siapio ail ddrafft. Yna, rhyw bythefnos ar drydydd drafft. Danfon y nofel i’r cyhoeddwr a mynd ati efo’r un nesa.

Mae Emson yn ddyn prysur. Ac oherwydd ei brysurdeb, tydwi i, Dyfed, ddim yn cael fawr o gyfle (wel: dim cyfle) i sgwennu yn y Gymraeg. A dwi’n methu hynny. Am y tro, rhaid i hynny aros, mae gen i ofn. A cofiwch, dwi’n mwynhau sgwennu nofelau Thomas Emson; dwi’n mwynhau yn ofnadwy. Mae hi’n ddigon o sioe eu gweld ar silffoedd Waterstones neu ar Amazon, neu mewn unrhyw siop lyfrau; mae hi’n wych cael gwahoddiad i siarad efo criw o bobol (dwi’n Folkestone ac yn dudley’r mis nesa), a cael cyfarfod darllenwyr. Mae hi’n ddifyr bod mewn cysylltiad efo sgwennwyr eraill o bob cwr o’r byd (rydwi’n cyfrannu i flog darkcentralstation sy’n cynnwys awduron o Ogledd Iwerddon ac yr Unol Daleithiau).

Ond dwi yn edrych ymlaen i sgwennu rhyddiaith yn y Gymraeg eto rhyw ben. Pan fydd Thomas Emson yn gorffwys, efalla…

Tagiau: "Maneater", awdur, nofelau, Sgwennu, Snowbooks, Thomas Emson

Diolch byth am y BBC

Y Fedal Ddrama

MI dwi wedi cael newyddion diflas ar gownt Tân Mewn Drain, enillodd y Fedal Ddrama i mi yn Y Bala’r llynedd: mae’r Theatr Genedlaethol wedi penderfynu peidio ei chynhyrchu.

Digalon, braidd.

Be sydd rhaid neud, ‘dwch, i gael eich drama ar y llwyfan yng Nghymru? Ennill Y Fedal Ddrama, efalla? O… na…

Wel, diolch byth am y BBC, dwi’n ddeud: y nhw achubodd Cors Oer o’r selar. Roeddwn i’n obeithiol y bydda honno’n cael ei llwyfannu ar ôl iddi ennill Y Fedal Ddrama yn 2008. Yn anffodus, doedd yna ddim bachiad. Ond mi ddaru’r BBC gymryd ffansi at Cors Oer a’i chynhyrchu’n gynharach eleni efo cast gwych.

Dwn i ddim be ddaw o Tân Mewn Drain. Mi faswn i’n hoffi meddwl y bydda hi’n cael ei llwyfannu; ond ella mai darlledydd ddaw i achub y dydd eto.

Pa siâp sydd yna ar y theatr yng Nghymru, ‘dwch?

Tagiau: BBC Cymru, drama, theatr, Theatr Genedlaethol, Y Fedal Ddrama

Y bydysawd, a ninnau’n ddim

DYMA ffilm anhygoel sydd yn dangos pa mor ddi-ddim yr ydan ni yn y bydysawd. Dwi’n credu bod y chwe munud a hanner yma yn emosiynol dros ben.

Am fwy o fanylion, sut y cafodd y fideo ei chynhyrchu, ac yn y blaen, ewch yma.

Tagiau: bydysawd, fideo, gwyddoniaeth, gwyrthiol

Totley’n wynebu llid Duw

Dyn yn ymarfer y grefft o Tai Chi

PAN benderfynodd Y Parch David Rhodes, ficer Eglwys yr Holl Saint, Totley, ger Sheffield, wahardd pensiynwyr rhag ymarefer Tai Chi yn neuadd ei eglwys, doedd o ‘mond yn dilyn y Beibl. Mae’r Hollalluog yn reit glir ar gownt ddilynwyr “crefyddau” eraill: “LLADDWCH NHW!” (Exodus 22:20). Yn wir, mae’r Duw’n blwmp ac yn blaen ar y mater yma: os oes yna UN person mewn tref yn addoli “duw” arall, mae Duw yn gorchymyn bod yr dref i gyd yn cael ei dinistrio (Deut. 13: 12-18).

Druan ar Totley.

Mae Cristnogion rhesymol (a dwi’n siwr bod Mr. Rhodes yn un o’r rheini) yn bownd o ddweud nad ydi Duw mor ffyrnig y dyddiau yma. Ond mae hi’n bryder i mi ei fod wedi bod gyda’r ffashiwn dymer yn y gorffennol: mi lasa’n hawdd wylltio yn yr un modd eto. Ond ar y llaw arall, mae’r Beibl yn glir nad ydi Duw yn newid ei feddwl (Malachi 3:6): gwylich eich hunain, bensiynwyr, Tai Chi!

Mae hyn yn ddryslyd, wrth gwrs. Ydi Duw wedi newid, a bellach ddim yn debygol o falurio dinasoedd a lladd poblogaethau sy’n meiddio mynd yn groes iddo? Neu, fel y dywed Malachi, ydi Duw’r un peth, ac mae hi wedi darfod ar Totley? Anodd gwybod. Un peth sy’n sicr, mi roedd Duw ar un adeg yn Dduw ffyrnig a chreulon dros ben. Gobeithio ei fod wedi newid, ynte!

Mae’r eglwys wedi dennu llawer iawn o sylw at ei hun drwy wahardd criw Tai Chi Totley. Biti garw na benderfynodd Mr. Rhodes gefnogi ymdrechion y pensiynwyr i gadw’n heini. Mae Tai Chi, wedi’r cwbwl, yn ffordd wych i gadw’n ystwyth, ac yn ddigon ysgafn i’r henoed.

Ond ffitrwydd gwahanol oedd yn pryderu Mr. Rhodes a’r eglwys: ffitrwydd ysbrydol. Ond dwn i’m pa mor iach, mewn gwirionedd, ydi’r ffashiwn ffitrwydd efo Duw brwnt yn cynnal y dosbarthiadau.

Tagiau: Beibl, Deutoronomium, Duw, Exodus, Malachi, Tai Chi, Totley

Eistedd yn dawel

Clawr y llyfr nodiadau, sy'n cynnwys y ddrama "Cors Oer"

MI ddaru fi eistedd yn dawel pnawn ddoe (Sul) a gwrando ar gynhyrchiad y BBC o fy nrama “Cors Oer”. Ac mi ges i fy mhlesio. Cynhyrchiad gwych. Cast gwych. Os liciwch chi wrando, ewch yma. Dyma’r tro cynta i un o fy nramau fod ar y radio, ac roedd o’n brofiad cyffrous iawn. Diolch i bawb oedd efo cysylltiad gyda’r cynhyrchiad.

Tagiau: BBC, BBC Radio Cymru, Cors Oer, drama, Y Fedal Ddrama

Cors Oer ar y radio

BYDD addasiad o fy nrama “Cors Oer,” a enillodd Y Fedal Ddrama yn Eisteddfod Genedlaethol Caerdydd, 2008, yn cael ei darlledu ar BBC Radio Cymru, Dydd Sul (Mawrth 14) am 2 p.m. Dwi’n naturiol wrth fy modd. Mae hi wedi cymryd amser i “Cors Oer” ddod o hyd i gartre. Ond o’r diwedd, mae hi wedi cael hafan. Nid ar y llwyfan, efallai, fel yr ysgrifennwyd hi, ond bydd hi’n hynod ddifyr clywed sut y mae hi’n swnio ar y radio. Mae’r cast yn cynnwys John Ogwen.

Tagiau: BBC, BBC Radio Cymru, Cors Oer, drama, drama radio, Eisteddfod Genedlaethol, John Ogwen, Y Fedal Ddrama

Amser maith

Eglwys Bedyddwyr y Tabernacl, Caerdydd

EWADD, blwyddyn newydd dda a ballu. Mae hi wedi bod yn amser maith ers i mi sgwennu’r blog yma. Mae rhywun yn diogi braidd dros y Dolig, dwi’n meddwl. Wel, drwy gydol Ionawr a Chwefror hefyd, yn amlwg.

Beth bynnag, dwi heb fod yn gyfangwbl ddiog. Fis Ionawr, mi roeddwn i ar brosiect sgrifennu efo’r Sherman. Roedd yna bump ohona ni fel awduron yn cymryd rhan. Tywyswyd ni o gwmpas Caerdydd yn ymweld a llefydd diddorol iawn i gyfarfod pobl ddifyr iawn. Y bwriad yw ein bod ni’n sgwennu drama neu ddramau byrion, sydd wedi eu hysbrydoli gan yr ymweliadau.

Cefais i fynd i’r Huggard, sy’n ganolfan i’r di-gartre; carchar Caerdydd, lle buo ni’n gwrando ar garcharorion yn dysgu Cymraeg; Y Deml Heddwch, lle mae Doctor Who wedi cael ei ffilmio; ac hefyd i’r bingo! Ymysg y bobl ddifyr iawn y bu i mi gyfarfod oedd Madison Tazu, dysgwraig y flwyddyn, ac hefyd Denzil John, gweinidog Eglwys y Tabernacl yng Nghaerdydd.

Y job rwan ydi sgwennu drama neu ddramau.

Tagiau: Caerdydd, carchar, Denzil John, di-gartre, drama, Eglwys y Tabernacl, Huggard, Madison Tazu, Sgwennu, Sherman, Temple of Peace, Y Deml Heddwch

Y gân Nadolig orau erioed?

DWI’N credu mai’r gân hyfryd yma gan y diddanwr o Awstralia, Tim Minchin, ydi’r gân Nadolig orau dwi erioed wedi ei chlywed. Be ydach chi’n feddwl?

Tagiau: Awstralia, Nadolig, Tim Minchin

Chwaraeon yn gwneud i ni heneiddio

Ryan Giggs

MAE dilyn chwaraeon yn gwneud i rhywun deimlo’n hen. Mae chwaraeon i fod i gadw rhywun yn heini, yn iach – yn ifanc. Ond dim ond os ydach chi’n cymryd rhan mae hynny’n digwydd. Os ydach chi’n wyliwr, teimlo’n hen newch chi. Yn enwedig pan fydd rhywun fel Ryan Giggs yn ennill Personoliaeth Chwaraeon 2009. Mae o’n 36 oed erbyn hyn, wrth gwrs. Ond mi dwi’n cofio Giggs yn chwarae dros Manchester Utd a Chymru pan oedd o yn ei arddegau. Lle mae’r amser wedi mynd, deudwch? Beth bynnag: llongyfarchiadau mawr iawn i Giggs, enillydd haeddianol a phoblogaidd dros ben.

Tagiau: Chwaraeon, Manchester Utd, Ryan giggs